Home » Bilgiler » Lycra Kumaşın Bilmediğiniz Özellikleri

Lycra Kumaşın Bilmediğiniz Özellikleri

CIMG1847

Lycra (Likra) Elyafının Yapısı 

Lycra (Likra); Du-Pont firması tarafından üretilen poliüretan elyafının tescilli ismidir. Çok yaygın bir kullanımı olması nedeni ile, bu elyaf ile ilgili bilgiler ayrı olarak incelenmiştir. Lycra (Likra); üretan ile kısa zincirli sert blok

(Lycra lastik elastikiyetinde, çok filamentli kesiksiz lif olarak üretilir.
- Lycra elyafının mukavemeti 0,5 gr/denye civarındadır ve uzaması % 500′ün üzerindedir. Yani; ilk uzunluğundan 5 katı fazla uzayıp tekrar eski haline dönebilir.

Likra ipliğinde elastikiyet. Yüksekelastikiyet derecesine sahip olan Lycra, beş katı uzatıldığı zaman bile yine eski boyuna dönebilmektedir;
A- Likra’nın serbest haldeki boyu,
B-Likra’nın herhangi bir etki ile veya çile tutularak uzatılması.
C- Likra’nın serbest bırakıldığında eski haline dönmesi.

Herhangi bir şekilde uzatıldığında ilk haline dönme özelliği, elastik elyafların yapısındaki yüksek amorf yapı oranından kaynaklanmaktadır. Elyafın % 85′lik oranını amorf yapı oluşturur. Yani; kristalin yapı birimleri % 15′i geçmemektedir. Lycra elyafına esneklik özelliği veren budur.
Kristalin ve amorf yapı arasında bağlantılar mevcuttur. Örneğin; bir uzamaya maruz kaldığında gevşek yapı giderek kristalize olur ve düzgünlük artar. Filamentte sonradan meydana gelen kristalizasyon, serbest kaldığında tekrar yok olur.
- Spandex elyaf çeşidi olması itibariyle, Lyc-ra’nın genel özellikleri spandexe benzer. 2300C’nin üzerinde erir.
- Hidrofob bir elyaftır. Likra elyafı, ancak % 0,3 oranında nem alabilir.
- Kimyasal etkilere ve kuru temizlemeye dayanıklıdır.
- Yüksek esneme yeteneği yanında, uzun süre kullanma özelliğine sahiptir. Çok iyi esneme ve geri dönme özelliği vardır. Elastikiyet katsayısı çok yüksektir.
- Düşük sıcaklıklarda birçok yıkamaya dirençleri iyidir.
- Gün ışığına, hava şartlarına, küflenmeye ve birçok kimyasala iyi dayanıma sahiptir.
- Aşınma dayanımı iyidir.
- Bütün Lycra kaliteleri, Lycra T 128 C (ester bağlı olanı) dışında merserize, karbonize, 950C’de alkali yıkama, peroksit ağartma, kuvvetli asit banyosu ve alkali banyolarında boyamaya dayanıklıdır.
- Lycra elyafının uzun ömürlü olması nedeniyle, bunlardan elde edilen ürünler de uzun ömürlüdür. Bunun nedeni; bükülme ve aşınma dayanımının iyi olmasıdır.
- Dış etkilerden, biyolojik etkilerden zarar görmez. İnsan vücudunda oluşan ter ve yağa dayanıklıdır.
- Güneş ışığına dayanıklıdır, oksidasyondan etkilenmez.
- Çok ağır şartlarda, uzun süreli etkilerde elastikiyetinden kaybedebilir. Özellikle mayolarda; uzun süreli tuzlu su muamelesi, klorlu su muamelesi veya güneş ışığı gibi kimyasal bileşimler Lycra’ya zarar verir, elastikiyetini azaltır.
- İnce, ipeksi bir tutumu vardır. Hijyenitesi çok iyidir. Vücutla teması mükemmeldir, giyeni rahatsız etmez.
- Lycra ipliğinin inceliği 22-2.000 dtex arasında, oldukça geniş bir aralıktadır. Hem donuk (mat) iplik olarak, hem de temiz iplik olarak bilinen saydam iplik şeklinde üretilirler. Lycranın şeffaf tipi, boyama prosesinde koyu bir tonlama olduğunda çizgili görünümdeki kumaşlara özel bir efekt verir.
Yuvarlak örme makinelerinde 22, 33, 44, 78, 156 dtex numaralı Lycra iplikleri kullanılır.

Lycra (Likra) Elyafının Kullanım Alanları 

Lycra; genellikle mayo, streç giysiler, spor giysiler gibi esneklik gerektiren giysilerde kullanılır. Ancak; Lycra kullanımı ile şifon inceliğinde kumaşların üretiminin mümkün olması, bu elyafın kullanım alanını oldukça genişletmiştir. Özellikle bayan çorapları, mayo, spor giyimde önemli bir kullanıma sahiptir. Dokuma ve örme kumaş üretiminde kullanılabilirler. İç çamaşırı, tıbbi malzemeler, bazı teknik aksesuarlar, Lycra’nın diğer kullanım yerleridir. Lycra kullanımı;
- Malzemenin dökümlülüğünü etkiler,
- Giyside form bozukluklarını, deformasyonu engeller,
- Estetik ve kullanım rahatlığı sağlar.

Lycra (Likra) Karışımları ve Lycralı Tekstil Ürünleri Üretiminde Bazı Noktalar 

Tekstil ürünlerinde Lycra, yüksek fiyatı nedeniyle, saf olarak kullanılmaktan ziyade; polies-ter, pamuk, viskon, poliester gibi elyaf çeşitleri ile % 2-20 arasındaki karışım oranlarıyla karıştırılarak kullanılır. Örneğin;
- Poliamid (naylon)/Lycra,
- Pamuk/Lycra,
- Poliester/Lycra,
- Viskon/Lycra,
- Yün/Lycra,
- İpek/Lycra karışımları en çok kullanılan karışımlardır.
Karışım, genellikle kumaş üretimi veya üretim öncesi iplik bazında yapılabilir. Ayrıca, kaplanmış iplik olarak filament elyaf bazında da karışım yapılabilir.
Karışım yapılmasının en önemli nedeni, Lycra’nın pahalı olmasıdır. Bu nedenle; istenilen özelliğin sağlanması açısından minimum Lycra kullanımı yoluna gidilmektedir. Şeffaf olan tipleri kullanıldığında karışımı oluşturan diğer elyaf ile boyamada uyumsuzluk olsa bile sorun yaratmazlar. Diğer halde, ikinci bir boyama işlemi gerekecek ve maliyet artacaktır. Lycra iplikler;

- Monofilament (tek filamentli),
- Multifilament (çok filamentli) veya
- Kaplamalı (nüveli, çekirdekli, ilikli) iplik olarak kullanılabilmektedir.

Monofilament ve multifilament haldeki yalın Lycra; her alanda, dokuma, örme ya da teknik tekstillerde kullanılır. Yalın Lycra iplikler; polimer eriyiğinden elyaf çekme sonucu elde edildikten sonra doğrudan kullanılabilen filament haldeki Lycra’dır. Tek veya çok filamentli bir yapı gösterebilir.
Kaplanmış Lycra ise; dokuma ve çözgülü örme dışındaki örme teknolojisinde kullanılmaktadır. Kaplanmış Lycra iplikler filament haldeki Lycra üzerine çeşitli elyaftan ipliklerin sarılması ile elde edilir.
Bu ipliklerin üretimi ve yapısal özellikleri; Dokuma ve örme kumaşlarda Lycra kullanımı ile ilgili detaylı bilgilere de yer verilmiştir. Lycra ipliklerle kumaş yüzeyi oluşturulması sırasında, gerilim ve kalınlık iyi ayarlanmazsa, kumaş üzerinde sorun çıkabilir. Lycra, kumaş yüzeyinde en az görünecek veya hiç görünmeyecek örgü konstrüksiyonlarında kullanılır. Genel olarak;
- İnterlok kumaşlarda % 3-7,
- Ribana kumaşlarda % 3-4,
- Süprem günlük kumaşlarda % 20-30,
- Süprem iç çamaşırlıkta veya spor giyside % 30-35 civarında Lycra kullanılır.


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>